به انگیزه دیدار شاعران با رهبر معظم انقلاب

دیدار شاعران با رهبری؛ همایشی باشکوه و بی‌بدیل

رضا اسماعيلی، شاعر آیینی کشور که در دیدار سالانه شاعران در محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضور داشت، در یادداشتی به تحلیل این دیدار باشکوه پرداخته است.

پایگاه خبری حوزه هنری - رضا اسماعيلی: ديدار سالانه رهبر اديب انقلاب با شاعران، يکی از بزرگ‌ترين اتفاقات ادبی سال های پس از انقلاب و همایشی باشکوه و بی‌بدیل است که تاکنون آن‌گونه که شايسته و بايسته است مورد تحليل و واکاوی قرار نگرفته است. از همين رو، جا دارد که صاحب‌نظران و پژوهشگران اين حوزه، با بازخواني و واکاوی بيانات راهگشای رهبر انقلاب در اين ديدارها، به تبيين چيستی و هستی شعر انقلاب اسلامی و احصاء مولفه‌های آن بپردازند.

 

سال‌های بی‌مضمونی

با پايان يافتن دوران دفاع مقدس، شعر انقلاب به ناگهان دچار خلا مضمونی بزرگي شد و شاعران انقلاب که تا پيش از اين در سايه سار امن شعر «دفاع مقدس» روزگار می گذراندند و با الهام از حماسه آفرينی های رزمندگان جان بر کف اسلام مضاميني چون «ايثار» و «شهادت» را به مدد طبع سرشار خويش به نظم مي کشيدند، به يک باره در خلا بی مضمونی گرفتار آمدند و تا مدتي از راه بازماندند.

با فاصله گرفتن از سال های مضمون آفرين و پرحماسه دفاع مقدس، شعر انقلاب به رکودی نگران کننده دچار شد و نسل پرشور شاعران انقلاب نيز در برزخ بي مضموني هر يک به راهي متمايل شدند. گروهي به سمت شعر ديني و آييني حرکت کردند، عده ای به عاشقانه سرايي رو آوردند، و جمعي نيز با اقتدا به بعضي از شاعران موج زده و تجددگرای قبل از انقلاب، به سمت فرماليسم محض و نحله گرايي ادبي کشيده شدند.

در چنين شرايطي که کشتي شعر انقلاب در موج خيز بحران هاي ساختاری و مضموني هر روز به سمت و سويي خيز برمي داشت، رهبر فرزانه انقلاب با درک اين دقيقه، در ديدارهاي سالانه با شاعران انقلاب، با رهنمودهاي راهبردی خويش اين کشتي توفان زده را به ساحل امن و امان «حقيقت کيشی» و «رسالت انديشی» هدايت کردند.

 

شعر انقلاب باید «گفتمان‌سازی» کند

امسال نيز مقام معظم رهبري در ديدار با شاعران، رهنمودهاي راهبردي دقيق و عميقي را ارائه دادند که بازخواني و تامل اين رهنمودها مي تواند افق های جديدی را پيشاروی شاعران انقلاب بگشايد و زمينه زايندگي و بالندگي شعر باشکوه انقلاب اسلامي را بيش از پيش فراهم کند.

رهبر انقلاب در دیدار اخیر با شاعران با تاکید بر جریان سازی و گفتمان سازی شعر انقلاب فرمودند: «عزیزان من! شعر یکی از هنرهای اثرگذار است؛ یک خصوصیّاتی در شعر هست که در بسیاری از هنرهای دیگر نیست. خب بعضی از هنرها در بخش دیگری و به نوع دیگری خیلی اثرگذارند -مثل سینما، مثل تئاتر و از این قبیل- امّا شعر یک جور دیگری اثرگذار است. شعر بایستی جریان‌سازی بکند؛ یعنی مجموعه‌ی شاعر کشور باید جوری شعر را در فضای هنری کشور و فضای شعری کشور تنظیم بکنند و تولید بکنند و خلق بکنند و تکثیر بکنند که بتواند مسائل مهم و مورد ابتلاء کشور را گفتمان‌سازی کند و جریا‌ن‌سازی کند. فرض بفرمایید راجع به مسئله‌ی عدالت، مسئله‌ی مقاومت، مسئله‌ی اخلاق؛ ما چقدر احتیاج داریم به اخلاق معاشرتی با یکدیگر که من پریروز هم در یک جلسه‌ای اینجا با جوانها روی این تکیه کردم؛(۵) ما، هم اخلاق فردی خودمان، اخلاق شخصی خودمان بایستی تهذیب بشود و رشد و عُلو پیدا بکند، هم اخلاق معاشرتی‌مان، رفتارهایمان با مردم، مثل گذشت، مثل ایثار، مثل صداقت، مثل اُخوّت، برادری و از این چیزها. خوشبختانه در تاریخ شعر ما، در این زمینه خیلی حرف هست، خیلی اشعار عالی سروده شده و این گفتمان‌سازی باید ادامه پیدا کند؛ همچنین در زمینه‌های گوناگون که عرض کردم؛ مثل مقاومت، مثل همین مسائلی که امشب در چند شعر بود و موضوعات مهمّی بود.»

(بخشی از بیانات رهبر انقلاب در دیدار با شاعران انقلاب در نیمه رمضان سال 1397)

حفظ عفت و نجابت شعر پارسی، گفتمان‌سازی و جریان‌سازی در خصوص مسائلی همچون عدالت، مقاومت و ترویج فضائل اخلاقی، پرهیز از سطحی‌نگری در اندیشه، لاابالی‌گری در عمل، وادادگی در سیاست و بی‌تفاوتی در مواجهه با دشمن، و تلاش برای برجسته کردن حکمت، جدیت و کوشش و انضباط در عمل، ژرف‌نگری در اندیشه، استحکام هویت و مجاهدت در مقابل دشمن، بهره برداری از ظرفیت ها و قابلیت های سرود و ترانه در جهت انتقال مفاهیم مورد نیاز جامعه به بهترین شکل از عمده ترین کلیدواژه های بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار امسال با شاعران بود.

 

تن‌پوش شعر انقلاب «تعهد و رسالت» است

تامل در اين کليدواژه ها ما را به اين نتيجه روشن مي رساند که مطالبه به حق ايشان از شاعران انقلاب، پيش و بيش از «چگونه گفتن»، توجه به «چه گفتن» با لحاظ مولفه هاي فني، ساختاري و زيباشناختي است. تاکيد دوباره بر اين نکته محوری که تن پوش شعر انقلاب «تعهد و رسالت» است، و اين که دغدغه «چگونه گفتن» زماني ارزشمند است که در خدمت «چه گفتن» باشد. بي هيچ شکي، يک شاعر متعهد، رياضت «چگونه گفتن» را براي «چه گفتن» به جان مي خرد، تا روش و منش اعتقادي و آرماني خويش را ترويج کند. چنين شاعری پيش و بيش از هر چيز به رسالت الهي و انساني اش مي انديشد و همچون «کميت»، «دعبل» و «فرزدق» از شعر به عنوان سنگری برای مجاهدت در راه دين و آيين و پاسداری از ارزش های الهي استفاده مي کند.

بدون ترديد اگر امروز هدف يک شاعر از سرودن شعر زبان آوری و صنعتگری به قصد تفنن و سرگرمي و يا تحريک شهوت و کسب شهرت باشد، مصداق بارز«خسر الدنيا و الاخره» خواهد بود؛ چرا که به تعبير زنده ياد «جلال آل احمد» کار هنر در اين ولايت، کار جهاد است: «اگر می خواهي با شعر، تفنن کني؛ اگر مي خواهي وقت بگذراني و اگر اين را هم وسيله اي مي داني که سری توي سرها درآوری؛ کور خوانده ای. در اين ولايت کار هنر، کار جهاد است. جهاد با بي سوادی؛ با فضل فروشي، با فرنگي مآبي؛ با تقليد؛ با دغلي؛ با نان به نرخ روز خوردن، با بلغمي مزاجي ... حالا اگر مردی، اين گوی و اين ميدان.»

جانمايه کلام امين شعر انقلاب نيز در اين دقيقه خلاصه مي شود که شاعر انقلاب کسي است که «حرفي برای گفتن» داشته باشد. از اين منظر بديهي ست شاعري که رويکردش به شعر و شاعري رويکردی تفنني و «باری به هر جهت» است، در دايره تعريف شعر انقلاب نمي گنجد.

 

ترسیم «نقشه راه» برای شعر انقلاب

شاعر انقلاب به اقتضای رسالت مقدسي که بر دوش دارد، بايد شاعری «موضع مند» باشد و در شعر خود پيش و بيش از «موضوع»، موضع خويش را مشخص کند. حق يا باطل؟ حسين(ع) يا يزيد؟ اسلام محمدی يا اسلام آمريکايي؟ زيرا اين «موضع» شاعر است که به شعر انقلاب هستي و هويت مي بخشد. جان کلام آن که رهنمودهای راهبردی رهبر فرزانه انقلاب، حکم «مانيفست» و مرام نامه شعر انقلاب اسلامي را دارد که می تواند همچون نقشه راه، شاعران را از گام نهادن و فروافتادن در بيراه ها آگاه کند و آنان را در صراط مستقيم «بيداری» به حرکت درآورد. از همين رو ضروری است که توسط اصحاب فکر و نظر و باورمندان جبهه فرهنگي انقلاب مورد واکاوی و کالبدشکافي قرار گيرد تا با فراهم کردن زمينه تحقق آنها، راه پويايي و زايايي بيش از پيش شعر انقلاب اسلامي هموارگردد.

 

پایگاه خبری حوزه هنری، شنبه 12 خرداد 1397

http://sourehonar.ir/content/news/4365/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

عکس ، اس ام اس ، آهنگ